12:44, 17 марта 2026, Бишкек - 24.kg
Көпчүлүгүбүз бала кезибизден бери чай эмалды бузат же тиштерди саргайтат деп укканбыз. Бирок, окумуштуулар кара чай жөн гана суусундук эмес экенин, ал күчтүү табигый ооз көңдөйүн коргоочу каражат экенин аныкташты. Чай жалбырактары биздин жылмаюубузга кандайча жардам берет? Изилдөөнүн жыйынтыктары Food & Function журналында жарыяланган.
Чай тиштер үчүн кандайча пайдалуу?
Баардыгы чай жалбырагын иштетүү учурунда пайда болгон, кара чайга кычкыл даам жана бай түс берген табигый кошулмаларда болууда. Окумуштуулар бул заттардын тиштин чиришине каршы так курал катары иштээрин аныкташты.
Чай тиштерди ичинен кантип калыбына келтирет?
Теафлавиндер тышкы бактерияларга гана эмес, тиштин ичинде болуп жаткан процесстерге да таасир этет. Эмалдын астында дентин — коллаген жипчелери менен капталган тиштин катуу өзөгү жатат.
Тиш чириген учурда, организмде MMP-9 ферменти активдешип, коллагенди түзмө-түз сиңирет. Изилдөөлөр көрсөткөндөй, теафлавин молекулалары бул ферментке байланышып, анын түзүлүшүн өзгөртүп, чиригенди толугу менен токтотот. Теафлавин молекуласы канчалык татаал болсо, коргоочу таасири ошончолук күчтүү болот. Ошентип, чай тиштин түзүлүшүнүн бекемдигин сактоого жардам берет.
Чай тиштин чиригенинен коргой алабы?
Изилдөө негизинен кара чайга багытталган, анткени теафлавиндер ачытуу процессинде өндүрүлөт. Көк чайдын курамында катехиндер деп аталган башка антиоксиданттар бар. Алар да пайдалуу, бирок алар башка механизм аркылуу иштейт. Терс таасирлери жөнүндө да билүү маанилүү. Бул айрыкча, кантсыз таза чайдын пайдасына тиешелүү. Кант кошуу коргоочу таасирди жокко чыгарат, анткени ал теафлавиндер күрөшкөн бактериялардын өзү үчүн идеалдуу чөйрөнү түзөт.